بررسی مسایل توسعه شهری منطقه ۱ تهران

بازدیدها: 7

توسعه شهری مفهوم و واژه ای چند بعدی است که پس از رشد سریع شهری و افزایش شهرنشینی و آشکار شدن آثار زیان بار چنین توسعه ای بر ابعاد اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، سیاسی، محیطی و حیات انسان و … ، در طی دهه های اخیر مطرح شده و بیش از پیش مورد توجه صاحب نظران قرار گرفته است. در یافتن این حقیقت که توسعه صرف اقتصادی زیان های جبران ناپذیری بر کیفیت بستر محیطی شهر ها وارد می کند و تهدیدی برای نسل های آتی محسوب می گردد، باعث شد که نظریات نوینی در راستای بکارگیری محوری، نظیر کیفیت محیط، عدالت و برابری، آینده نگری و … در دستور کار برنامه یزان قرار گیرد. به همین علت امروزه مقولاتی چون توسعه پایدار شهری، شهرنشینی پایدار، شهر اکولوژیک، شهر سالم و شهر سبز هر چه بیشتر جای خود را در محافل علمی و تصمیم گیری باز می کند.
طرح ”بررسی مسائل توسعه شهری مناطق تهران“ در منطقه یک شهرداری تهران
شامل بخشهای زیر میباشد:
۱٫ مطالعات کاربری زمین
۲٫ مطالعات سازمان فضایی و سیمای شهری
۳٫ مطالعات حمل و نقل و ترافیک
۴٫ مطالعات محیط زیست
۵٫ مطالعات جمعیتی و اقتصادی – اجتماعی
۶٫ مطالعات مسکن
۷٫ مطالعات مالیه شهری
۸٫ مطالعات مدیریت شهری
۹٫ مطالعات طرحهای بالادست
۱۰ . جمع بندی و نتیجه گیری و ارائه پیشنهادات
۱۱ . خلاصه مطالعات طرح

مقدمه:
در حال حاضر شهر تهران با چنان مسائل پیچیده و گستردهای در جریانات توسعه شهری روبرو است که با روشهای معمول و مرسوم تهیه طرحهای توسعه شهری مانند طرح جامع و طرحهای تفصیلی قابل حل نبوده و ضرورت دارد در روشهای برنامهریزی و طرحریزی و ساماندهی عملیات توسعه شهری بازنگری اساسی به عمل آید.
در حال حاضر طرحهای عمدهای که در زمینه هدایت تهران موجود است مانند طرح ساماندهی (جامع) تهران، طرحهای بخشی- موضوعی مانند طرح تهران ۸۰ ، طرح جامع حمل و نقل و غیره از یک طرف، و طرحهای بهسازی و بازنگری بافت، طرحهای زیباسازی و بسیاری طرحهای دیگر از این قبیل اکثراً با یکدیگر هماهنگی کامل ندارند و طرحهای تفصیلی دچار نارساییهای زیادی هستند که لازم است به طور اساسی مورد بازنگری قرار گیرند.
با توجه به تجربیات گذشته در زمینه برنامهریزی و به طور کلی هدایت و کنترل توسعه شهری در تهران دیدگاههایی مطرح میشوند، که در تدوین و انتخاب روشهای طرحریزی مناطق شهری شهرداری تهران باید مورد توجه قرار گیرند:
-۱ ضرورت برنامهریزی در مقیاسهای مختلف از کلان تا خرد و تعیین حدود وظایف وحیطههای دخالت و تصمیمگیری در هریک از این مقیاسها. در این زمینه ضرورت دارد از یکسو جایگاه مسائل توسعه شهر تهران در مقیاس کلانشهر و مجموعه شهری تهران روشن شود و خط مشیهای کلی توسعه در ارتباط با مسائل کلان توسعه تدوین گردد. از سوی دیگر خط مشیها و سیاستهای توسعه در مناطق شهرداری ومحلات شهر نیز تنظیم شده و مبنای فعالیتهای عمرانی و طرحهای اجرایی و عملیاتی قرار گیرد.
-۲ ضرورت تجدید نظر روشهای برنامهریزی و پرداختن به خط مشیهای اساسی در مقیاسهای بالاتر و توجه به مسائل کالبدی- فنی در مقیاسهای پایینتر با تکیه بر حدود وظایف و اختیارات شهرداریها در تهیه طرحهای توسعه شهری.
-۳ ضرورت پویایی برنامهریزی و طرحریزی و حضور مداوم کارشناسان شهرسازی در جریانات توسعه شهری، برقراری رابطه مناسب بین نظام تصمیمسازی (مهندسان مشاور) و نظام تصمیم گیری (مسئولان و مدیران شهرداری). برقراری ارتباط و تبادل اطلاعات و پیشنهادات بین برنامهریزی حوزه معاونت شهرسازی و معماری شهر تهران و شهرداری مناطق نیز از ضرورتهای اساسی تحقق طرحهای پیشنهادی میباشد.
-۴ شرایط بحرانی و تنگناهای موجود شهرداری تهران ایجاب میکند که تهیه طرحهای سطوح مختلف در مقیاس کلان و خرد به طور همزمان صورت گیرد. مشروط بر اینکه روابط متقابل و هماهنگی میان اقدامات برنامهای و اجرایی در سطوح مختلف صورت گیرد.
الگوی برنامهریزی ساختاری یا راهبردی تجارب اجرای طرحهای جامع و تفصیلی، ازیکسو، و گسترش نیازها و اهداف جدید در توسعه برنامهریزی » از طرف دیگر، لازم است روش « اعتلای کیفیت زندگی شهری » شهری و به طورکلی جایگزین الگوی طرح جامع گردد. در این الگو، روشها و فنون « برنامهریزی راهبردی » یا « ساختاری جدیدی برای تهیه طرحهای توسعه وعمران شهری به کار میرود که انطباق بیشتری با سرشت پویای شهر و اهداف اجتماعی و اقتصادی توسعه شهری دارد.
برنامهریزی طرحهای جامع اصولاً مبتنی بر مطالعات تفصیلی وضع موجود، و تعیین تکلیف قطعی برای توسعه کالبدی به صورت تهیه جدول و نقشه کاربری زمین است. این روند درعمل با تأکید بر توسعه کالبدی نسبت به اهداف اجتماعی، اقتصادی، محیطی، فرهنگی بیتوجه بود. درحالی که در الگوی ساختاری، بیشترین تأکید بر هدف گذاری، تلفیق توسعه کالبدی با توسعه اقتصادی- اجتماعی، مناسب برای تحقق اهداف، استوار میباشد. « راهکارها » و ارائه راهبردها و سیاستهای اجرایی در روند توسعه و عمران محسوب « تصمیمسازی » با نگرش راهبردی، هر طرح شهری یک سند را برای مسئولان و مدیران اجرایی فراهم میسازد، در « تصمیمگیری » میشود که دلایل و معیارهای نگرش راهبردی ابتدا، هدف یا منظور اصلی از تهیه طرح شهری، در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، کالبدی، محیطی و غیره تعیین میشود، سپس راهبردها و راهکارهای مناسب وصول به اهداف و عملی کردن آنها بیان میشود، و سرانجام اشکال تحقق فضایی توسعه و عمران، به صورت مطلوب و مورد نظر،مشخص میگردد، بطور کلی فرآیند مطالعات و تهیه طرحهای ساختاری یا راهبردی شامل دو مرحله زیر است:
اول- مطالعات پایه (به منظور شناخت نیازها، مشکلات و امکانات توسعه عمران شهری)
دوم- تدوین اهداف، راهبردها، سیاستها، (درجهت تلفیق طرح و اجرا) پیشنهادات (برنامهها و
طرحهای اجرایی)
– در برنامهریزی ساختاری یا راهبردی ، اصولاً اندیشه طرح شهری به عنوان یک طرح واحد قطعی و حاضر و آماده پذیرفتنی نیست، در این الگو، توسعه و عمران شهری به عنوان یک پدیده چندبعدی و یک فرآیند مستمر تلقی میگردد، که ضرورتاً به جامع نگری، بازنگری و تحقق پذیری نیاز دارد. بنابر این در چارچوب برنامه توسعه و عمران شهر، انواع طرحهای تفصیلی موضوعی و موضعی برای تأمین اهداف مختلف و پاسخگویی به نیازهای گوناگون تهیه میشود و به اجرا در میآید. این امر، امکان تحقق پذیری را تا حد زیادی افزایش میدهد.
– علاوه بر این در برنامهریزی راهبردی، مراحل مختلف برنامهریزی، طراحی، اجرا و نظارت، به عنوان یک فرآیند پیوسته و یکپارچه محسوب میشود، بنابراین نظام مدیریت، مشارکت، نظار ت و بازنگری به عنوان بخشی جداناپذیر از فرآیند عمومی برنامهریزی برای توسعه و عمران شهر به حساب میآید. به طور خلاصه شالوده برنامهریزی راهبردی بر چند اصل زیر استوار است:
الف- تهیه و پیشنهاد برنامه و طرحهای مورد نیاز به صورتی هماهنگ و انعطاف پذیر ب- تلفیق میان اهداف توسعه، طرح کالبدی و امکانات اجرایی
پ- تهیه و اجرای برنامهها و پروژه به صورت تدریجی و گام به گام
ت- پیشنهاد روشها و ابزارهای تغییر و اصلاح در جریان زمان
– لازم به گفتن است که توسعه و عمران شهر با کل سیستم شهر (نظام محیطی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی) ارتباط دارد و هدف نهایی آن اعتلای کیفیت زندگی و رضایت شهروندان میباشد. به همین دلیل، مباحث و موضوعات جدیدی در شهرسازی مطرح میباشد که در الگوی رایج طرح جامع و حتی در شرح خدمات موجود، نادیده گرفته شده است. این رویکرد نوین، شامل مباحث جدید مثل مدیریت شهری و مشارکت عمومی است و نسبت به کیفیت محیط کالبدی و زیست شهری بسیار حساس میباشد.
با توجه به این نگرش، اقدام به تهیه طرح راهبردی- ساختاری برای منطقه یک شهرداری شده است. حاصل این طرح تدوین اهداف کلان و خرد، تدوین راهبردها و سیاستها و راهکارهای توسعه، معرفی طرحهای موضعی و موضوعی برای منطقه است، تا در برنامه توسعه و عمران منطقه ملاک عمل قرار گیرد.
از دیدگاه برنامهریزی راهبردی، تمام محدوده منطقه، لزوماً به تهیه طرحهای تفصیلی نیاز ندارد.بلکه بنا به ضرورت نوع مداخله، انواع طرحهای شهرسازی در چارچوب سه مقوله اصلی یعنی طرحهای تفصیلی پایه، طرحهای موضعی و طرحهای موضوعی تهیه میشوند که تمام موارد و مصادیق توسعه و عمران شهری را در بر میگیرد.
در چارچوب پیشنهادهای این طرح انواع طرحهای شهری بر مبنای نوع و مقیاس مداخله تعریف و دستهبندی شدهاند هر نوع طرح پیشنهادی دارای مصادیق مختلفی است که هر کدام از آنها در نهایت میتواند به صورت یک یا چند دسته طبقهبندی شوند، منتها سعی شده است که میان انواع طرح
و انواع پروژه یا پروگرام (برنامه اجرایی) مرزبندی و هماهنگی لازم رعایت گردد. طرحهای شهرسازی در چارچوب نظام برنامهریزی راهبردی، تمام جوانب موضوع و اجزاء را به طور قطعی و کامل تعیین نمیکنند، بلکه بنا به نوع طرح و ضرورتها، طرحها از درجات مختلف دقت و تفصیل برخوردار میشوند، زیرا تعیین بخشی از جزئیات مداخله و عمل، به تناسب شرایط زمان اجرا و تدوین طرحهای اجرایی واگذار میشود.

لینک دانلود:
بررسی مسایل توسعه شهری منطقه ۱ تهران

نویسنده : modir
تاریخ انتشار : 05 / 06 / 2020
بازدید :
لینک کوتاه : https://space-place.ir/?p=5724
0