قیمت محصول :     43000 تومان
  افزودن به سبد خرید

سبد خرید

  • سبد خریدتان خالی است.

معماری با خاک

بازدیدها: 0

این فایل در قالب پاورپوینت PowerPoint در ۸۶ اسلاید تهیه و تظیم و در آن به معماری با خاک پرداخته است.

عنوان درس:
انسان، طبیعت، معماری
بخش اول
سنتهای تاریخی و مردمی معماری با خاک

ریشه‌ی سنت‌های مردمی معماری با خاک به مبدا ساخت شهرهای بشری باز می‌گردد. اولین اجتماعات شهری در حدود ده هزار سال پیش در بین‌النهرین با خشت خام ساخته شد: شهر ژریشو از قدیمی‌ترین آنها به شمار می‌‌رود. دیرینگی شهر خاکی معروف بابل و برج معروفش که مرکز آن نیز محسوب می‌شد، به بیست و هفت قرن پیش می‌رسد. از آن زمان به بعد این مهارت ساخت در بیشتر شهرهای دنیا رواج یافت. از این روست که امروزه حداقل یک– سوم مردم این عصر در ساختمان‌های گلی زندگی می‌کنند. برای اینکه این سنت‌های هزار ساله به دست ما برسد تمدن‌های شهری و روستایی متعددی فنون ساخت را همانند سازی، بازسازی و اصلاح کرده‌اند. بدین صورت این فنون توانسته‌اند مزیت‌ها، قابلیت‌های بالقوه‌ی تطبیق با شرایط جغرافیایی، فرهنگی و موقعیت‌های گوناگون را به اثبات برسانند.

نمونه‌های بسیاری از معماری‌های گوناگون با خاک در تمامی قاره‌ها به چشم میخورد: یکی باقیمانده‌های باستان شناختی و تاریخی؛ دیگری شهرها و روستاهای بی‌شماری که روز به روز این میراث چند ساله‌ی سنت‌ها در آنها ابدی و ماندگار می‌شود، سنت‌هایی که در نتیجه‌ی تبادلات بین تمدن‌های مختلف بارورتر شده‌اند.
به نظر می‌رسد که وقایع اخیر، پس از بحران انرژی، ما را به ادامه چرخه‌ی حیات دوباره‌ی معماری با خاک فرا می‌خواند.

فصل دوم استحکام و پایداری معماری با خاک
هر چند که همگان نیز در بازشناسی سنن تاریخی و مردمی معماری با خاک اذعان به دیرینگی داشته باشند باز برخی عقاید واهی بر این باور وجود دارد که بناهای گلی سست و در برابر گذر ایام مانایی و پایداری چندانی ندارد. با مطالعه‌ی دقیق بر روی باقیمانده‌های میراث کهن در سراسر دنیا، خلاف این مساله ثابت شده می‌شود. تنها در چنین شرایطی است که هما می‌توانیم امروزه در جنوب شرقی ایالات متحده، کلیساها و صومعه‌های بیشماری را ببینیم که در قرن شانزدهم از گل ساخته شده است؛ در افریقای سیاه نیز مساجد بزرگی وجود دارد که تاریخ ساخت آنها تقریبا به همان زمان می‌رسد .

باروهای عظیم دفاعی که در قرن دوازده در اطراف بسیاری از شهرهای افریقا (مراکش، فس، رباط) جنوب اروپا و خاور میانه بنا شده است حاکی از استحکامی است که بناهای گلی می‌توانند داشته باشند. از همین رو در قرن سوم قبل از میلاد امپراطوران چین با استفاده از این فنون دیوار معروف چین را ساختند. متخصصین لشکری بسیاری از سپاه‌هااز ویژگی استحکام گل خام بسیار بهره جسته‌اند: چه در اسپانیا در قرن دوم پیش از میلاد توسط هانیبال و چه توسط ارتش آمریکا در سال ۱۹۴۳ برای ساخت سدها، ساختمان‌ها و باندهای پرواز. از آن زمان تا کنون پیشرفت‌های فنی جدید باعث ارتقای این شیوه‌ی سنتی شده است.

دروازه‌ی باروی باب الادریس در الشهر در یمن جنوبی؛ عکس از ژان ژیر.

فصل سوم تنوع فرم در معماری با خاک
با خاک، این ماده‌ی ساده، ابتدایی و در دسترس (زیرا هفتاد و چهار درصد پوسته زمین را تشکیل می‌دهد) معماران توانستند در سراسر دنیا معماری‌های متنوع و شگفت آوری به وجودآورند. این زبان متفاوت و در عین حال شیوای معماری از اصالت‌های فرهنگی استفاده کنندگان سخن می‌راند. بدین گونه ویژگی‌های هر منطقه در معماری با خاک آن تبلور می‌یابد. این معماری با تباین‌های ظریف و گونه گون، با شرایط خاص اجتماعی، اقتصادی، جغرافیایی و اقلیمی هر محل سازگاری و انطباق می‌یابد.

هنر و مهارت به کارگیری خاک در قرون متمادی در تمامی قاره‌های جهان باعث شکوفایی سنت‌های عالمانه و عامیانه شده است. لیکن جنبه‌های ادراکی و توانایی این سنت‌ها نادیده گرفته شده و طی نیم قرن اخیر مورد تحقیر نیز واقع شده است. در حقیقت گروهی از نخبگان با دنبال کردن نظریه‌ی “پیشرفت به هر قیمت” ،سبک جدیدی به نام “سبک جهانی” را ابداع کردند. این روش به دلیل رواج این سبک بسیاری از سنت‌های محلی را نادیده گرفت و دوره‌ای از تحقیر و فراموشی نسبت به سبک‌های مختلف هنرهای ملی را به همراه آورد. امروزه وظیفه‌ی ما باز جستن این میراث است ولی امر با حسرت خوردن میسر نمی‌شود، بلکه باید بتوانیم پیوستاری بین سنت‌ها و آینده ایجادکنیم، آینده‌ای که اجازه‌ی ظهور دوباره این ویژگی‌های فرهنگی و توانایی‌های محلی را فراهم کند.

فصل چهارم تنوع کارکردهای خانه‌های خاکی
در طول نیم قرن همه‌ی شرایط فرهنگی در جهت ترویج اصول خشک معماری نوین بود چنان که اغلب فراموش کردیم که معماری ملل سنتی چه قابلیت‌هایی در رفع مشکل مسکن به شیوه‌های محلی و خود جوش دارد.

هنگامی که امروزه سخن از معماری با خاک می‌رانیم تصاویر “کلبه‌های ابتدایی” و کلیشه‌ی “خانه‌های محقر و دور افتاده” به ذهن همگان متبادر می‌شود. اما واقعیت‌های موجود با این تفکرات قشری و قوم مدارانه کاملا فرق دارد. خانه‌های گلی ساخته شده در سراسر دنیا از تنوع بسیار، مهارت فنی در ساخت و نبوغ هنری برخوردار هستند . علاوه بر ساخت خانه، این مصالح قابلیت ساخت گستره‌ی متنوعی از ساختمان‌های وسیع و کارآمد، عمومی و خصوصی، برای پیشرفت‌های معنوی و مادی جوامع شهری و روستایی را داراست: مساجد و کلیساها، سیلوها و آب انبارها، باروها و قلعه‌ها، آسیاب‌ها، آبراهه‌ها و یخچال‌ها، میدان‌ها، دروازه‌های باشکوه، معابد و قصرها از این مجموعه‌ها است.

فصل پنجم معماری خاک معماری جهانی
بر خلاف تصورات رایج، که معماری‌های سنتی با خاک را فقط متعلق به قبایل دور دست افریقا می‌انگارد. معماری با خاک جهانگیر است. از این جهت است که امروزه در اکثر کشورها و در تمامی قاره‌ها آثار و شواهدی از آن دیده می‌شود.

امروزه حدود یک سوم انسان‌ها در خانه‌های ساخته شده از خشت خام زندگی می‌کنند. شکل تجلی معماری با خاک با فرهنگ‌ها و اقلیم‌های مختلف تطبیق یافته است: هم در نواحی گرم، خشک و نیمه بیابانی و هم در نواحی سرد، بارانی و برفی این معماری رخ می‌نماید. پیوستار حضور این معماری از شمال اروپا– نروژ، سوئد، دانمارک– و با عبور از انگلیس، آلمان، فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، مغرب، صحرا، افریقای غربی، شرقی و مرکزی تا جنوب افریقا کشیده شده است.

همچنین سنت‌های ان در آمریکای شمالی و لاتین، خاورمیانه، آسیا و استرالیا به یادگار مانده است. نکته‌ی قابل ذکر این که هنگامی که این معماری‌ها با فنون و فرهنگ‌های مختلف و نیازهای محلی جوامع روستایی و شهری متفاوت، سازگاری می‌یابد وجوه اشتراک کمتری می‌توان یافت.

فصل ششم روش‌های ساخت با خاک
اگر چه روش‌های ساخت و ساز با خاک در سراسر دنیا تفاوت‌های آشکاری دارد. ولی از بین تمامی آنها دو روش اصلی را می‌توان باز شناخت. یک روش ساخت با چینه‌ی گلی ۰پیزه واژه فرانسوی با ریشه‌‌ی لاتین است که اولین بار در سال ۱۵۶۲ در شهر لیون مصطللح شد) است. در این روش، خاک را در قالب‌های جانبی دیوارهای قطور (حداقل پنجاه سانتیمتر) متراکم می‌کنند. این قالب‌ها را در حین پیشرفت کار در دیوارها جاسازی می‌کنند.

روش دیگر ساخت با ادُباست (واژهای با ریشه عربی که شکل اسپانیایی به خود گرفته و هنگامی که در قرن شانزده به آمریکایی‌ها رسید وارد زبان انگلیسی نیز شد) .ادُب (در فارسی به معنی خشت کاهگل است.م) این خشت، کاهگلی است که بعد از قالب‌گیری در آفتاب خشک می‌شود. از این خشت‌ها به روش‌های مرسوم در ساخت دیوار همچنین تاق‌های قوسی و گنبدها– به دو صورت با قالب و بی‌قالب– استفاده می‌شده است. ابتدا باید اختلاط مناسب خاک را به دقت انتخاب کرد، سپس آن را با اب و الیاف گیاه (معمولا کاه خورد شده) مخلوط کرده تا آمیزه‌ای منسجم به دست آید.

از زمان‌های دور به علت اینکه همواره فرسایش ناشی از اب و باران، ساختمانهای سنتی گلی را تهدید می‌کرد. معمولا برای مقابله با این مساله از روش‌های کارآمدی سود می‌جستند. یک ضرب المثل عامیانه‌ی انگلیسی این اندیشه را با ترکیبی زیبا بیان می‌کند: برای اینکه خانه‌های گلی قرن‌ها دوام داشته باشند کافی است که یک کلاه خوب به سر و یک جفت چکمه‌ی خوب به پا داشته باشند. به خوبی در می‌یابیم برای حفظ بناها وجود یقف فراگیر برای حفاظت دیوارها در برابر باران و پی سنگی برای جلوگیری از فرسایش دیوارها به وسیله‌ی نفوذ آب‌های جاری ضروری است.

علاوه بر ساخت دیوارها با استفاده از چینه‌یا کاهگل، برای پوشش سقف ساختمان‌ها نیز می‌توان از روش‌های سنتی گوناگونی بهره جست که عبارتند از: بام‌ها، گنبدها و تاق‌های قوسی، فرم‌های مختلف و ابعاد گونه گون روش‌های نامبرده سبک‌های مختلف معماری با خاک را به وجود آورده است. با تکمیل همه‌ی روش‌های سنتی در قرن بیستم اعتبار و کارایی آنها بیشتر شد.

فصل هفتم معماری با خاک معماری اغنیا و تهیدستان
استفاده از خاک در امر ساخت و ساز، ویژه‌ی طبقه خاصی از اجتماع نیست: معمولا همه کس چه فقیر و چه غنی از این مصالح پایه بهره می‌برند.
از دوره‌ی باستان تا به امروز همه‌ی “برگزیدگان” جهان و معاصرین آنها معماری با خاک را ستوده‌اند. این ارج نهی را میتوان از دلایل و شواهد آشکاری که برای ما به یادگار مانده است درک کرد. قصر شاه مینوس در کنوسوس جزیره‌ی کرت (بنا شده در ۲۰۰۰ سال قبل از میلاد مسیح)، قصر حاکمین در ماری بین‌النهرین (۱۹۰۰ سال قبل از میلاد مسیح)، قصر فرعون آمنوفیس سوم در اخلت آتون نزدیک تِب (۱۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح)، بقایای راکشی در پرو (سال ۱۴۵۰)، قصر بادی در مراکش (سال ۱۵۷۸)، قصرهای دالایی لاما در تبت، قصر حاکم در دُرا در نیجریه (۱۷۸۰)، قصر حاکمان در سانتافه ایلات متحده (سال ۱۶۰۹) و یا اخیرا (۱۹۸۰)، اقامتگاه تابستانی سرمایه داران آمریکایی در تائوس.

معماری با خاک هم درکشورهای ثروتمند و هم درکشورهای فقیر دیده می‌شود. اما فرایند ذهنی “جدید” گروهی از افراد–اغلب قشر ممتاز جامعه– را وا می‌دارد که خاک را به لحاظ راحتی و گرمایش مطلوب، احساس مادرانه و امنیت بخشش، پاکی و ارزش زیست– محیطی‌اش بستایند. این در حالی است که گروهی دیگر– اغلب قشر محروم جامعه– با خاک، خود را اسیر یک نوع کهنه پرستی می‌دانند و ان را مانعی در جهت بلند پروازی‌های اجتماعیشان و به حقیقت پیوستن رویاهای ملموس‌تری از پیشرفت مدرن می‌دانند.

فصل هشتم معماری با خاک در شهرسازی
تمدن‌های گوناگون، در ساخت شهرهای خود از خشت خام، فراوان بهره میجستند. در سراسر دنیا از بعضی از آنها فقط بقایای باستانی به جا مانده است: از ژریشو که بی‌شک اولین شهر تاریخ به شمار می‌رود و در حدود ده هزار سال پیش ساخته شده است گرفته تا کتل هیوک ترکیه، از هاراپا و موهنجو– دارو در پاکستان، تا اخلت اتون مصر، از چان چان در پرو تا بابل معروف عراق، از مدینه الزهرا تا دروازه‌های کوردو در اسپانیا و خیروکیفیا در کرت، گاه می‌بینیم که بر این بنیان‌های باستانی، شهرهای جدیدی شکوفا شده است و ساخت و ساز با خاک همچنان در انها ادامه دارد: لوگدونوم مرکز حکومت گل که اکنون تبدیل به شهر لیون سومین شهر بزرگ فرانسه شده است.

پس از تصرف آمریکا به دست اسپانیایی‌ها شهرهای زیادی ساخته شدند که گواهی بر استفاده از خاک در شهرسازی به شمار می‌روند مانند سانتافه مرکز ایالت نیومکزیکو در ایالت متحده و یا شهر بوگوتا پایتخت کلمبیا. از افریقا تا خاور میانه زنجیره‌ی عجیبی از شهرهای خاکی می‌بینیم: کانو در نیجریا، آگادس در نیجر، تومبوکتو در مالی، اوالاتا در موریتانی، مراکش در مغرب، اَدرار در الجزایر، قدَمس در لیبی، سعدا در یمن شمالی، شیبام در یمن جنوبی و یزد در ایران.

بر اساس این سنت‌های شهری، پروژه‌های جدیدی در دست ساخت است که خواهان اصلاح روش‌های معماری شهرسازی با خاک هستند: در افریقا (در مراکش و یا روسو) در اروپا (در فرانسه شهر جدید ایسل دآبو نزدیک لیون و یا آلمان شرقی) و در ایالات متحده (در سانتافه یا آلبوکرک).

فصل نهم معماری با خاک در ساخت روستاها
… و بیرون شهرها، فرهنگهای روستایی در سراسر دنیا سنت‌های گوناگون معماری با خاک را جاودانه و ابدی ساخته‌اند. تنوع این سنت‌ها به قدری گسترده است که نام بردن همگی انها ملال آور خواهد بود. هر چند شواهد بسیاری از آنها در آسیا، افریقا، خاورمیانه و امریکای لاتین وجود دارد ولی درغرب این معماری‌ها ناشناخته باقیمانده است. با وجود این روستاهای ساخته شده از خاک در ایالات متحده نیز وجود دارند. روستاهای بیشمار دیگری از این دسته از شمال تا جنوب اروپا، از مناطق خشک اسپانیا و ایتالیا تا مناطق بارانی انگلیس، آلمان دانمارک و سوئد دیده می‌شود. معماری سنتی موجود در فرانسه نشاندهنده‌ی پانزده درصد کل میراث روستایی است و شواهد آن معمولا در اطراف شهرهای لیون، گرنوبول، تولوز، رِن، رَم، اَوینیون و اطراف شارطر در نزدیکی پاریس به چشم می‌خورد.

در تمامی این روستاها معماری با خاک به تناوب هم در ساخت توده‌های متراکم خانه‌ها (گاهی قلعه‌ای و یا نمایی شهری) و هم در ساخت خانه‌های پراکنده (که فردیت بیشتری در آنها نمایان است) دیده می‌شود. در این جوامع روستایی از سنت‌های گاه هزاران ساله به بهترین شکل ممکن صیانت شده است.

به طور مثال، امروزه، در دره‌های مراکش (درا و بویژه داداس) از یکسو شاهد روستاهایی هستیم که شباهت بسیاری به اولین مجتمع‌های زیستی شهری انسانی در بین‌النهرین دارند و از سوی دیگر ساختمان‌های گلی نوسازی می‌بینیم که به الگوهای مختلف معماری مدرن شباهت زیادی دارند. بدین ترتیب معماری روستایی با خاک زندگی و تحول خود را با ترکیب کردن سنت‌ها و نوعی تجدد ادامه می‌دهد.

فصل دهم آرایه‌های معماری با خاک
روش‌های مختلف استفاده از خاک این امکان را فراهم می‌کند که جنبه‌ی معنوی و مادی ساخت از یکدیگر مجزا نباشد، زیرا این ماده تواماً ساخت و هنر را در یک ترکیب به هم می‌آمیزد. لذت فراوانی که تمدن‌های کهن از تغییر آرایه‌ها به دست می‌آورند، سرمنشا نوآوری‌های هنری و آرایه‌های معماری با خاک است. در کنده کاری و برجسته کاری دیوارها و با استفاده از شکل‌های پیچیده، هندسی و نمادین این آفرینش قابل رویت است. بعضی از سبک‌های معماری خاک تا حدودی به راحتی قابل کارکرد است، همین امر سبب بهره جستن ساکنین به شکل جزئی یا کلی از انها می‌شود.

دیوارها معمولا با اندودی– که خود نیز از جنس خاک است– محافظت می‌شود؛ این روکش باعث یک دست شدن و استحکام بنا می‌شود. نمای بیرونی ساختمان– که مرسوم است بعد از هر فصل بارانی بازسازی شود– به فرم‌های بی‌شماری تغییر می‌کند: قدرت آفرینش هر کسی می‌تواند به دیوارها غنایی بصری، لمسی و حسی ببخشد.

در ساخت و ساز با خاک آفرینش‌های معماری و هنری به طور کامل به هم می‌آمیزند. ارایه‌ها و دیوارها از نظر جنس با وحدتی کامل با هم ارتباط می‌یابند. این آرایه‌ها از هنر معماری و همچنین از مردم صاحبان سبک‌ها جدایی ناپذیر است.

فصل یازدهم شهوت گرایی در معماری با خاک
در معماری با خاک جادویی خاص نهفته هاست که آن را مدیون ساخت و ساز با اساسی ترین و فراوان‌ترین ماده‌ی کره‌ی زمین هستیم. زایش و باروری آن در نزد بسیاری از استفاده کنندگانش روحیه‌ی ابداعی خاصی ایجاد کرده است. این روحیه آنها را وا می‌دارد که لذت شکل دادن به این ماده‌ی پویا را طوری در خود پرورش دهند تا بتوانند با دست‌هایشان برجستگی‌ها و انحناهایی شهوانی خلق کنند. بدین ترتیب معماری تبدیل به ترجمانی از یک کشش عمیق و خلاق می‌شود و تصویری از یک لذت را می‌آفریند. لذتی از حواس که با بعدی جنسی فضای خانه و اجتماع را روشنی می‌بخشد و ازادی پذیرش اشکال زاده شده از دل خاک در آنجا پدیدار می‌شود.

بدین ترتیب گاهی معماری با خاک– به مانند کشور مالی– خارج از اصول ساخت در جهت بهره جستن از ماده‌ی اولیه (خاک) و لذتی جنسی امتداد می‌یابد. زنان و مردان این جوشش فرهنگی را با زبانی زنده و قوی بیان می‌کنند، زبانی که پیوسته در حال تحول و زایش است: شکل‌ها و قالب‌های این زبان تجسمی هر ساله و پس از هر موسم بارندگی همچون جشنی سنتی دوباره شکل می‌گیرد، بیان می‌شود و زنده می‌گردد. آفرینش سریع و اولیه با استفاده از این ماده به ابزار پیچیده، تحصیلات دانشگاهی و فنی نیازی ندارد، ولی این امکان را فراهم می‌کند که در هماهنگی کامل با میراث فرهنگی و نبوغ محلی، لذت سهیم بودن در جوهر زندگی، سنن گروهی را به دست‌آوریم و در تجدید حیات دائمی آنها سهیم باشیم.

فصل دوازدهم بلند مرتبگی بناهای خاکی
آیا اولین “آسمان خراش” تاریخ ما از گل ساخته شد؟ تحقیقات اخیر باستان شناسی نشان می‌دهد که “برج” معروف “بابل” در قرن هفتم ماقبل تاریخ در مرکز بابل با استفاده از این مصالح ساخته شده است. به نظر می‌رسد که ارتفاع آن تا طبقه‌ی هفتم به نود متر می‌رسیده است! در شهرهای متعددی در بین‌النهرین “زیگورات‌های” پلکانی وسیعی دیده می‌شود که ارتفاع انها تا چهل یا پنجاه متر بوده است. این سنت‌های تاریخی از طریق سنت‌های مردمی که از خاک برای ساخت بناهای مرتفع خود بهره می‌جسته‌اند، امروزه به دست ما رسیده است.

بناهای موجود در دره‌ها، قبل از صحراییان در مراکش (کسورها) و یا قصرهای آن محل (کسبه‌ها) هنوز تا چهار طبقه ساخته می‌شود؛ در روستاهای سرخ‌پوستی امریکای شمالی و تائوس نیز وضع به همین منوال است. مناره‌های بلند مساجد در افریقا و خاورمیانه گویی جاذبه‌ی زمین را به تمسخر گرفته‌اند. از بین تمامی شهرهای ساخته شده از خاک در سراسر دنیا شهر شیبام در یمن شمالی به واسطه‌ی چیره دستی و مهارتی که در ساخت آن به کار رفته است از شگفت انگیزترین آنها به شمار می‌رود. گاهی اوقات آنرا “منهتن صحرا” نیز می‌نامند، زیرا با تعداد پانصد ساختمان مانند جنگلی از آسمان خراش به نظر می‌رسد : این ساختمان‌ها ارتفاعی تا سی متر و هشت طبقه دارند. درست است که این سنت شهرسازی یمنی قدیمی است، ولی بیش از نیمی از آنها در قرن بیست ساخته شده است. این مساله نشان می‌دهد که مهارت شهرسازی موجود در یمن توانایی سازگاری با شهرسازی معاصر را دارد.

فصل سیزدهم عظمت بناهای خاکی
ساخت و ساز با خاک امکان ساخت بناهای مرتفع را فراهم می‌کند. علاوه بر آن با استفاده از این نوع معماری، ساخت بناهای بزرگ و متناسب با فعالیت‌های گروهی جوامع شهری و روستایی نیز امکانپذیر می‌شود. درست است که معمولا خانه‌های انسان با استفاده از خاک ساخته می‌شود، ولی ساخت بناهای مقدس با این ماده وسعت ساختمان‌های گلی را نشان می‌دهد. نمازخانه‌ها، کلیساها، صومعه‌ها و بسیاری از کلیساهای جامع (مانند کلیسای لیما در پرو) از خاک ساخته شده است.

در ایالات متحده، سنت ساخت صحنه‌ای وسیع با خشت در قرن هجدهم با ساخت میسیون سان خاویر دل بک در تاکسون، ایالت آریزونا شکوفا شد و امروزه نیز با ساخت کلیسای کریستوری سانتافه– بزرگترین کلیسای کشور–این سنت ادامه می‌یابد. مسجد بزرگ موپتی (ساخته شده درسال ۱۹۰۵) در مالی در طول قرن اخیر از بزرگترین و با عظمت‌ترین بنای عمومی به شمار می‌رود که با خشت خام ساخته شده است. ساخت بناهای وسیع و با شکوه تنها با تکیه بر قابلیت‌های معماری سنتی خاک محقق گردیده است، و بدین شکل فنآوری جدید را به چالش می‌طلبد.

فصل چهاردهم آسایش در معماری با خاک
اغلب در خانه‌های ساخته شده از خاک نظم و هماهنگی منحصر به فردی حکم فرماست. نظم انها از دو علت عمده ناشی می‌شود : اول این که در ساخت این خانه‌ها از مصالح واحدی استفاده شده است، دوم اینکه، فضاها و الگوهای خاص آن از قوانین هنر معماری سنتی نشات گرفته است.

همواره از درون این خانه‌ها – چه محقر و چه شاهانه– معنویتی روح افزا و شهوتی جان بخش برمی‌خیزد. دیوارها، طاقی‌ها ستون‌ها، سکوها، بخاری‌ها و گاه حتی قفسه‌ها و اثاث خانه همگی از ماده‌ی واحدی تشکیل شده است. همین مساله بنای این اماکن را به ساختاری هنری تبدیل می‌کند که با آهنگ زندگی روزمره ارتباط مستقیمی می‌یابد و از آنها پیکره‌ها و هیات‌های زنده‌ای می‌آفریند که انسان درونشان می‌زید و با ذوق و هنر خود آن را می‌آراید. این آفرینش توانمند در ساخت مساجد گلی به شکل دیگری رخ می‌نماید. در این مساجد فضا به جنگلی انبوه از ستون‌های تنومندی شباهت دارد که محل نمازگزاری را تقسیم می‌کنند و به آنها حسی روحانی می‌بخشند.

مزیت معماری با خاک اما، فقط در جنبه‌ی معنوی آن نیست. مزیت دیگر جنبه‌ی حرارتی آن است: ساختمان‌های گلی در تابستان خنک و در زمستان گرم هستند. دیوارهای قطور گلی و خشتی به طور طبیعی باعث تعادل گرما و سرمای داخل ساختمان می‌شوند و دما را تنظیم می‌کنند. به این ترتیب به روشی سنتی در مصرف انرژی تا حد زیادی صرفه جویی می‌شود. همین برهان منطقی و عقلانی باعث رونق دوباره‌ی معماری با خاک می‌شود. این مزیت بسیار ارزشمند در نزد بعضی از افراد– اغلب قشر ممتاز جامعه–فرآیندی ذهنی را به وجود می‌آورد که جنبه‌ی فرهنگی دارد. آنها خاک را به خاطر “راحتی و گرمایش” بهینه‌ی آن، حس مادرانه و امنیت بخشش، پاکی و ارزش زیست محیطی‌اش می‌ستایند. در حالی که افراد دیگر (اغل بقشر محروم جامعه) با خاک خود را اسیر نوعی کهنه پرستی می‌یابند و آن را مانعی در جهت بلند پروازی‌های اجتماعی‌شان و به حقیقت پیوستن تصاویر ملموس‌تری از پیشرفت مدرن می‌دانند.

فصل پانزدهم زوال، اعاده‌ی حیثیت وانحراف معماری با خاک
در حال حاضر بیش از یک سوم مردم در خانه‌های خشتی و گلی زندگی می‌کنند. به طور کلی این سنت در اکثر کشورهای جهان سوم هنوز پا بر جاست زیرا فنآوری پیشرفته‌ی غرب نتوانسته است راه حل عملی و قابل قبولی برای مشکل تهیه مسکن ارزان قیمت در مقیاس بالا ارائه دهد. در کشورهای نفت‌خیزی که با فروش سرمایه‌ی فردا اخیرا به ثروت هنگفتی رسیده‌اند، این سنت به دلیل تقلید بیش از حد الگوهای معماری و فنآوری غرب– مانند انچه که در دهه‌ی سی یا پنجاه در اروپا اتفاق افتاد–رو به نابودی است. روش‌های جدید معماری و فناوری غرب با وجود ناسازگاری اقلیمی به صورت کلان وارد این کشورها شده است و توسط استفاده کنندگانی که آن را نشانی از پیشرفت اجتماعی می‌دانند اعتبار یافته‌اند.

بالعکس، در جنوب غربی ایالات متحده، برخی از اقشار مرفه جامعه از سال ۱۹۷۲ شروع به استفاده‌ی مجدد از معماری با خاک برای بسیاری از اهداف گروهی و فردی کردند. به دنبال این تحولات فرهنگی متضاد پدیده‌های متفاوت دیگری نیز به طور همزمان در حال شکل گرفتن است. در برخی از مناطق جهان میراث و مهارت‌های سنتی متروک، ضعیف و یا در حال نابودی است. در بعضی دیگر آنها را همچون شواهدی بر نبوغ جهانی، طبقه بندی، مرمت و حمایت می‌کنند. دانشگاه‌ها، موسسات داخلی و بین‌المللی دیگر در تلاشند که بین سنت‌ها و قوانین جدید رابط‌های پویا و عملی به وجود اورند. اما این شیفتگی، گاه در زمینه‌ی ساخت بناها به تقلیدی مضحک و تجاری منجر می‌شود، به طوری که آن‌ها را به شکلی می‌سازند که در ظاهر گویی از خاک ساخته شده‌اند؛ در حالی که این گونه نیست. این انحرافات خطرناک هستند زیرا به طبیعت و روح معماری ضربه میزنند؛ معماری‌هایی که فقط سنت‌های مردمی ضامن استفاده‌ی صحیح و تطابق آنها با شرایط مختلف است.

فصل شانزدهم سنت و تجدد در معماری با خاک
با سیری در اثار به جا مانده از سنت‌های معماری با خاک در سی کشور جهان می‌بینیم که این سنت‌ها هنوز متداول است. رواج امروزی معماری با خاک با به کارگیری یک سوم جمعیت کره‌ی زمین که درخانه‌های گلی و خشتی زندگی می‌کنند حفظ شده است. علت دیگر، استحکام و اعتبار عملی این سنت‌ها است که معمولا برای حل مشکل مسکن و دیگر ساختمان‌های کوچک و متوسط عمومی و اجتماعی به گونه‌ای سودمند و واقع‌گرا ظاهر می‌شوند. بدین ترتیب درست نیست که بخواهیم سدی مصنوعی بین سنت‌ها و اصول مدرن به‌ وجود آوریم، یعنی همان کاری که گروهی از نخبگان سعی داشتند در طول پنجاه سال انجام دهند: با نفی تاریخ و قرار دادن ما در دوره‌ای از فراموشی فرهنگی آنها توانستند الگوی “عمومی” خود را به ما تحمیل کنند. این الگوها نشانی از “پیشرفت به هر قیمت” بود و در معماری در قالب امپریالیستی به نام “سبک بین‌المللی” عرضه شد.

از طرف دیگر، سزاوار نیست که با این سنت‌ها احساسی برخورد کنیم و یا آن‌ها را به عنوان تنها راه انتخاب در نظر بگیریم. سنت‌های فرهنگی محدود به یک مقطع زمان خاصی نیستند؛ بلکه باید به طور دائم مورد بررسی قرار گیرند، دوباره تفسیر شوند و دوباره تطبیق یابند تا بدین طریق بتوانیم رشته‌ای پویا از توالی بین سنن مردمی و نیازهای محلی امروزی به وجود بیاوریم. این همان کاری است که برخی از معماران عصر جدید برای پاسخگویی به نیازهای برنامه‌های تجهیز و خانه سازی انجام دادند. با بررسی دقیق اقدامات اخیر این پیشگامان می‌توانیم به نظر و دید کامل و روشن‌تری از سنت‌ها برسیم و ببینیم که چگونه ساخت و ساز با خاک از هم اکنون تقدیرات جدیدی پیشرو دارد. این پدیده همچون تضادی عجیب در تاریخ ما رخ می‌نماید: آینده‌ی ما با روش‌هایی که حدود ده هزار سال پیش برای ساخت اولین شهرهای انسانی به وجود آمده‌اند و مهارت‌های این روش‌ها به لطف تقویت مداوم سنت‌های مردمی جوامع، پیش از صنعت امروزه به دست ما رسیده‌اند.

بخش دوم حال و آینده ی معماری با خاک
اقدامات اولین پیشگامان در اروپا از سال ۱۷۸۹

اولین خانه های ییلاقی در اروپا و ایالات متحده معماری
نوین با خاک از دیدگاه: لوکوربوزیه، فرانک لوید رایت و شیندلر.

مسجدی که در سال ۱۹۸۱ توسط معماری مصری در ایالات متحده ساخته شد
کلیسا در ایالت متحده
گورنا: روستایی مدرن در مصر

قبل از خرید: توضیحات محصول را به خوبی بخوانید و در صورت نیاز به راهنمایی از بخش کاربری و سیستم تیکت استفاده نمایید .
بعد از خرید: تنها راه پشتیبانی محصولات سیستم تیکت می باشد .
بعد از خرید: از پنل کاربری محصول خود را دریافت نمایید . برای دریافت آخرین نسخه محصولات و دسترسی همیشگی به محصولات خریداری شده حتما در سایت عضو شوید .

افزودن به سبد خرید
0